Gdy wyjdziesz z kuchni…

27 stycznia 2005 weszła w życie uchwalona rok wcześniej Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego. Wprowadziła ona kilka bardzo znaczących zmian w odniesieniu do poprzedniego stanu rzeczy.

Po pierwsze, od końca stycznia 2005 roku tłumaczem przysięgłym może się tytułować jedynie osoba, która zdała państwowy egzamin, a następnie uzyskała wpis na listę tłumaczy przysięgłych. Fizycznym potwierdzeniem zdobycia uprawnień jest wydane przez Ministra Sprawiedliwości świadectwo, natomiast symbolicznie tłumaczem staje się wraz ze złożeniem uroczystego ślubowania.

Przytoczona ustawa reguluje nadto przepisy określające warunki jakie spełniać musi kandydat do tego zawodu. Przepis rozszerza możliwość wykonywania zawodu na osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego, m.in. członków UE i EFTA; lecz również zaostrza wymagania – konieczność ukończenia studiów kierunkowych (filologicznych magisterskich lub innych magisterskich wraz z podyplomowymi w zakresie tłumaczeń) oraz zdania egzaminu przed Państwową Komisją Egzaminacyjną. Niezależnie od posiadanego obywatelstwa kandydat musi znać język polski, a także nie może być karany.

Tłumacz przysięgły ma obowiązek wykonywania tłumaczeń na żądanie sądu, policji, prokuratury, bądź innych organów administracji publicznej. Posiada on nadto prawne i merytoryczne kwalifikacje do sporządzania tłumaczeń własnych, poświadczania tłumaczeń wykonywanych przez inne osoby (tzw. uwierzytelnienie) oraz dokonywania ustnych, niespisywanych tłumaczeń. Każdy tłumacz przysięgły ma bezwzględny obowiązek wykonania zleconego tłumaczenia – ewentualna odmowa musi być umotywowana bardzo istotnymi przyczynami.

Tłumacz przysięgły posiada pełną swobodę w ustalaniu wysokości stawek w przypadku tłumaczeń zleconych przez prywatne osoby. Płaca za pracę wykonywaną na żądanie organów państwowych musi się natomiast mieścić w granicach określonych przez ustawę. Stawki urzędowe różnią się wysokością w zależności od rodzaju tłumaczenia oraz grupy językowej (jednej z czterech) na lub z której wykonuje się tłumaczenie.

Nie od dziś wiadomo, iż znajomość obcej mowy popłaca. Wyjątkowo duże profity przynieść może umiejętność porozumiewania się kilkoma językami – w zasadzie im więcej tym lepiej. Współczesna sytuacja na rynku pracy w istotnym stopniu faworyzuje zarówno poliglotów, jak i ludzi posługujących się rzadkim, bądź trudnym językiem;  obecnie, w cenie są przede wszystkim: norweski, duński, japoński oraz chiński.

Powstające jak grzyby po deszczu szkoły językowe w naoczny sposób potwierdzają, iż przekonanie o dużej wadze jaką ma dziś znajomość języków obcych, zasadziło się już na trwałe w świadomości Polaków. Potwierdza to również stan filologii na krajowych uczelniach. Ogromne rzesze młodych ludzi wybierają różnego rodzaju studia językowe, licząc na pracę w takich zawodach jak: nauczyciel szkolny, uniwersytecki, bądź agencyjny, autor przekładów, tłumacz przysięgły. Zwłaszcza ta ostatnia profesja wydaje się trafnym wyborem przede wszystkim ze względów finansowych. Można powiedzieć, że baza tłumaczy przysięgłych to jednocześnie lista osób majętnych.

Nauka angielskiego, niemieckiego, lub hiszpańskiego nie musi się jednak ograniczać do osobnych studiów filologicznych czy drogich szkół. Popularność tych języków sprawia, iż przyswajanie ich możliwe jest np. za pomocą dostępnych w Internecie tematycznych portali językowych, oferujących kursy na wszystkich poziomach zaawansowania. Pracę z obcojęzycznymi tekstami ułatwiają zaś tzw. „tłumacze”, czyli strony dające możliwość tłumaczenia fraz – zazwyczaj z kilku popularnych języków – na polski lub odwrotnie. Standardowy portal tłumaczy obsługuje jeden, bądź kilka z czterech najpopularniejszych europejskich języków. Tego typu portale są idealne w momencie, gdy nie znając języka chcemy przetłumaczyć pojedyncze zdania, np. cytaty czy aforyzmy. Sposób ten okaże się jednak zawodny, gdy bez choćby podstaw angielskiego podejmiemy próbę przetłumaczenia dłuższego fragmentu np. brytyjskiej powieści.